Hạt cà phê nguyên chất và 10 cách nhận biết thật giả

Trong bối cảnh thị trường phức tạp việc lựa chọn hạt cà phê nguyên chất là một quyết định then chốt, bởi vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Hiện nay đã xuất hiện ồ ạt của các sản phẩm kém chất lượng, pha trộn tạp chất không rõ nguồn gốc. Cùng Mon Roaster đi sâu vào từng khía cạnh của hạt cà phê nguyên chất, từ đó sẽ tìm ra được cách nhận biết hạt cà phê nguyên chất.

Tổng quan về hạt cà phê nguyên chất

Để nhận biết thật giả, điều cốt lõi là bạn phải hiểu rõ bản chất của hạt cà phê nguyên chất. Đó là những hạt cà phê đã được rang xay mộc hoàn toàn, không pha trộn bất kỳ loại phụ gia hay hương liệu tổng hợp nào.

Toàn bộ hương vị, màu sắc và mùi thơm của thành phẩm chỉ đến từ chính quá trình rang xay tự nhiên của hạt.

Phân loại và đặc trưng của các loại hạt cà phê nguyên chất

Trên thế giới có hàng trăm loại cà phê khác nhau, nhưng phổ biến nhất và chiếm thị phần lớn nhất là Arabica và Robusta.

• Hạt cà phê nguyên chất arabica: Arabica được mệnh danh là nữ hoàng của cà phê bởi hương thơm quyến rũ và vị chua thanh đặc trưng. Vị của Arabica thường phức tạp, với các nốt hương của trái cây, hoa, caramel và chocolate.
• Hạt cà phê nguyên chất robusta: Hạt có hình dạng tròn hơn, nhỏ hơn và rãnh ở giữa thẳng. Hương vị của Robusta thường đơn giản hơn, với nốt hương của đất, gỗ hoặc cao su.
• Hạt cà phê nguyên chất culi: Culi không phải là một giống cà phê, mà là một loại đột biến tự nhiên của cả Arabica và Robusta. Vị của cà phê Culi thường đậm hơn, đắng hơn và có hương thơm nồng nàn hơn so với hạt bình thường.
• Hạt cà phê nguyên chất cherry và moka: Ngoài hai loại phổ biến trên, thị trường Việt Nam còn có một số loại hạt khác như Cherry và Moka. Cherry có vị chua và hương mít nhẹ, còn Moka là giống cà phê được trồng tại Việt Nam mang hương vị đặc trưng của vùng đất trồng.

Sự ra đời của cà phê pha trộn và lý do

Việc pha trộn cà phê bắt nguồn từ nhiều lý do, trong đó lợi nhuận là yếu tố hàng đầu. Việc thêm bắp, đậu nành, hoặc các loại ngũ cốc khác vào cà phê giúp giảm giá thành sản phẩm một cách đáng kể.

Các nhà sản xuất thiếu đạo đức còn sử dụng thêm các loại phụ gia, hóa chất tạo màu, tạo mùi để đánh lừa người tiêu dùng. Họ sử dụng chất tạo màu để tạo ra nước cốt cà phê có màu đen đậm và chất tạo độ sánh để làm ly cà phê.

10 cách nhận biết hạt cà phê nguyên chất

Đây là phần cốt lõi của bài viết, đi sâu vào từng phương pháp nhận biết một cách chi tiết và khoa học.

Dùng thị giác

Đây là bước đầu tiên và đơn giản nhất để xác định hạt cà phê nguyên chất. Một người tiêu dùng thông thái có thể phát hiện ra nhiều điều chỉ bằng cách quan sát kỹ lưỡng.

• Hình dạng: Bất kỳ hạt nào có hình dạng dẹt không đều hoặc tròn bầu dục đều không phải là hạt cà phê nguyên chất. Hạt cà phê nguyên hạt thường có kích thước không hoàn toàn đồng đều, thể hiện tính tự nhiên của sản phẩm. 
• Màu sắc: Sau khi rang, hạt cà phê nguyên chất có màu nâu cánh gián đến nâu đậm. Hạt có màu đen nhánh và bóng loáng thường đã được rang quá cháy hoặc tẩm bơ, vì vậy khó có thể là hạt cà phê nguyên chất 100%.

Dùng khứu giác

Mùi hương là đặc điểm nhận dạng cốt lõi của hạt cà phê nguyên chất. Hương thơm của cà phê nguyên chất rất phức tạp và tinh tế.

• Hạt cà phê nguyên chất: Hương thơm tự nhiên của hạt cà phê nguyên chất không nồng gắt, mà thanh thoát, dễ chịu. Mùi thơm của cà phê nguyên chất có thể mang nhiều nốt hương khác nhau tùy thuộc vào giống và cách rang: Hương hoa, trái cây, caramel, chocolate, hoặc hương của đất.
• Hạt pha trộn: Mùi này thường do các loại hương liệu tổng hợp được thêm vào để che lấp mùi vị của bắp, đậu nành. Khi bạn ngửi thấy mùi bắp rang, mùi đậu nành, hoặc mùi hóa chất, bạn có thể khẳng định đó không phải là hạt cà phê nguyên chất.

Dùng vị giác

Khi nếm thử, bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt rõ rệt giữa hạt cà phê nguyên chất và hạt pha trộn. Vị giác là một trong những công cụ chính của người sành cà phê.

• Hạt cà phê nguyên chất: Vị đắng thanh, không gắt, đi kèm với một chút vị chua dịu và hậu vị ngọt nhẹ. Hậu vị ngọt là một đặc trưng của hạt cà phê nguyên chất chất lượng cao. 
• Hạt pha trộn: Vị đắng rất gắt, chát, gây cảm giác khó chịu ở đầu lưỡi. Hậu vị không có vị ngọt mà thường là vị bùi của đậu nành rang hoặc vị chát của bắp.

Kiểm tra trọng lượng và độ giòn

Khi cầm trên tay, hạt cà phê nguyên chất có trọng lượng nhẹ và độ giòn đặc trưng.

• Hạt cà phê nguyên chất: Do cấu trúc xốp sau khi rang, hạt cà phê nguyên chất có trọng lượng nhẹ. Khi bóp hoặc cắn, hạt sẽ vỡ một cách giòn tan, dễ dàng.
• Hạt pha trộn: Bắp và đậu nành, sau khi rang sẽ cứng và nặng hơn. Khi bóp hoặc cắn, chúng sẽ rất khó vỡ, không có độ giòn xốp.

Thử nghiệm với nước lạnh

Đây là một thí nghiệm đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả, dựa trên nguyên lý về tỷ trọng.

• Thí nghiệm: Lấy một cốc nước lạnh, thả một vài hạt cà phê nguyên chất vào.
• Kết quả: Do cấu trúc xốp sau khi rang, hạt cà phê nguyên chất có tỷ trọng thấp hơn nước nên sẽ nổi trên mặt nước. Đây là một dấu hiệu nhận biết hạt cà phê nguyên chất rất đáng tin cậy.

Quan sát khi xay

Quá trình xay cũng tiết lộ nhiều điều về chất lượng hạt.

• Bột cà phê nguyên chất: Bột của hạt cà phê nguyên chất rất xốp, tơi và mịn. Bột không bị vón cục hay dính vào tay. Điều này là do hạt cà phê không chứa tinh bột.
• Bột pha trộn: Bột cà phê giả có màu đen đậm hơn, thường dính và có cảm giác ẩm ướt, do đã được tẩm ướp bơ, caramel hoặc các chất phụ gia khác.

Hiện tượng sủi bọt khi gặp nước nóng

Đây là một hiện tượng khoa học quan trọng và là dấu hiệu không thể chối cãi của hạt cà phê nguyên chất.

• Cơ chế: Trong quá trình rang, hạt cà phê nguyên chất giải phóng khí CO2​. Khi gặp nước nóng, khí CO2​ bị nén lại sẽ thoát ra ngoài, tạo thành các bọt khí nổi lên trên bề mặt bột.
• Thí nghiệm:
  • Bột cà phê nguyên chất: Khi chế nước nóng, bột cà phê sẽ nở bung lên, sủi bọt khí màu nâu nhạt.
  • Bột pha trộn: Bột cà phê giả sẽ không nở hoặc nở rất ít. Bọt khí thường là màu trắng, xốp và dễ tan.

Lắng nghe tiếng động khi rang

Nếu bạn có điều kiện rang cà phê tại nhà hoặc tại quán, hãy lắng nghe âm thanh.

• Hạt cà phê nguyên chất: Khi rang, hạt cà phê nguyên chất sẽ phát ra những tiếng nổ “lách tách” đặc trưng, được gọi là “first crack” và “second crack”. Đây là dấu hiệu của quá trình giãn nở, giải phóng khí bên trong hạt.
• Hạt pha trộn: Khi rang, bắp và đậu nành chỉ nổ lẹt đẹt, không có tiếng nổ giòn, đều và liên tục như hạt cà phê nguyên chất.

Nếu bạn có nhu cầu rang cà phê tại nhà hãy sử dụng các dòng máy rang cà phê mini hoặc máy rang cà phê bằng gas (3kg, 5kg, 20kg,..). Nếu bạn là một chủ doanh nghiệp hoặc một chủ nhà máy rang cà phê, hãy cân nhắc đến việc lựa chọn máy rang công nghiệp hoặc máy rang cà phê bằng gas từ 60kg trở lên.

Thử nghiệm với lửa

Đây là một thí nghiệm đơn giản nhưng hiệu quả.

• Thí nghiệm: Lấy một ít hạt cà phê nguyên chất đã rang và đốt.
• Kết quả:
  • Hạt cà phê nguyên chất: Hạt sẽ cháy và tạo ra mùi thơm đặc trưng, không có khói đen.
  • Hạt pha trộn: Hạt pha trộn, đặc biệt là loại có tẩm ướp, sẽ cháy khói đen, có mùi khét hoặc mùi hóa chất khó chịu.

Dùng cảm giác vị khi pha phin

Đây là cách thử cuối cùng và quan trọng nhất đối với người yêu cà phê truyền thống.

• Nước cốt của hạt cà phê nguyên chất: Nước cốt của hạt cà phê nguyên chất có màu nâu cánh gián đến nâu hổ phách, không phải màu đen thui. Nước cốt sẽ có độ trong nhất định. Khi rót ra ly, sẽ có lớp crema màu nâu óng ánh trên bề mặt.
• Nước cốt của cà phê pha trộn: Nước cốt có màu đen đục, sánh đặc một cách bất thường. Lớp bọt trên bề mặt thường có màu trắng, xốp và dễ tan.

Hậu quả của việc sử dụng cà phê không nguyên chất

Việc sử dụng cà phê không phải hạt cà phê nguyên chất có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng và lâu dài.

Tác hại trực tiếp đến sức khỏe

Các loại phụ gia, hóa chất tạo màu, tạo mùi được sử dụng để pha trộn cà phê thường không rõ nguồn gốc và có thể chứa các chất độc hại. Việc tiêu thụ các chất này lâu ngày có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như:

• Rối loạn tiêu hóa: Các chất độn như bắp, đậu nành không được chế biến đúng cách có thể gây khó tiêu, đầy hơi, thậm chí là ngộ độc thực phẩm.
• Nguy cơ ung thư: Một số loại hóa chất tạo màu, tạo mùi công nghiệp có thể là tác nhân gây ra các bệnh mãn tính, trong đó có cả ung thư.
• Ảnh hưởng hệ thần kinh: Các chất kích thích tổng hợp không được kiểm soát có thể gây ra tình trạng tim đập nhanh, rối loạn lo âu, và ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương.

>>> Xem thêm bài viết liên quan: 5 lợi ích của cà phê hạt rang nguyên chất cho sức khỏe

Làm giảm trải nghiệm cà phê và tổn hại đến văn hóa

Cà phê pha trộn không chỉ độc hại mà còn làm mất đi hương vị đích thực, sự phức tạp và tinh tế của hạt cà phê nguyên chất. Một ly cà phê ngon là một trải nghiệm nghệ thuật, từ hương thơm khi pha, vị đầu lưỡi, đến hậu vị lắng đọng.

Cà phê giả làm giảm giá trị của trải nghiệm này, biến một thức uống tinh túy thành một hỗn hợp vô hồn. Điều này cũng làm tổn hại đến uy tín của cà phê Việt Nam trên trường quốc tế.

Gây tổn hại kinh tế cho ngành cà phê chân chính

Việc mua cà phê giả tiếp tay cho các nhà sản xuất kém chất lượng, làm ảnh hưởng đến những người nông dân và doanh nghiệp chân chính. Điều này tạo ra hệ lụy sản phẩm chất lượng thấp tràn lan, khiến người sản xuất chân chính gặp khó khăn và cuối cùng làm suy yếu toàn bộ ngành cà phê. 

Hành trình từ nông trại đến tách cà phê

Để hiểu sâu hơn về giá trị của hạt cà phê nguyên chất, chúng ta cần nhìn vào cả quá trình sản xuất.

Nông trại và thu hoạch

Giá trị của cà phê bắt đầu từ hạt giống, từ thổ nhưỡng và khí hậu. Những hạt cà phê chất lượng cao chỉ có thể được trồng trên những vùng đất có điều kiện lý tưởng, như cao nguyên đất đỏ bazan.

Quá trình thu hoạch cũng rất quan trọng. Hạt cà phê nguyên chất chỉ được thu hoạch khi quả đã chín mọng, đảm bảo độ đường và hương vị tốt nhất.

Chế biến và rang

Quá trình chế biến và rang là “linh hồn” của hạt cà phê. Có ba phương pháp chế biến chính:

• Chế biến khô: Quả cà phê được phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Phương pháp này giúp hạt cà phê có hương vị trái cây tự nhiên.
• Chế biến ướt: Quả cà phê được loại bỏ vỏ và thịt, chỉ giữ lại hạt và phơi khô. Phương pháp này cho ra hương vị cà phê sạch và tinh khiết hơn.
• Chế biến honey: Kết hợp giữa hai phương pháp trên, giữ lại một lớp mỏng của thịt quả để phơi, tạo ra một hương vị ngọt ngào và phức tạp. Nhiệt độ và thời gian rang sẽ quyết định hương vị cuối cùng của hạt cà phê.

Cẩm nang lựa chọn và bảo quản hạt cà phê nguyên chất

Việc mua và bảo quản đúng cách cũng quan trọng không kém.

Lựa chọn nhà cung cấp uy tín

Để mua được hạt cà phê nguyên chất, hãy tìm đến các thương hiệu cà phê uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, các chứng nhận chất lượng và các thông tin sản phẩm minh bạch. Điều này giúp bạn tránh được rủi ro mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.

Chú ý tới ngày rang

Hạt cà phê nguyên chất sẽ đạt đỉnh hương vị trong khoảng 2-3 tuần sau khi rang. Hãy chọn những gói cà phê có ngày rang gần nhất. Một gói hạt cà phê nguyên chất có ngày rang càng gần, chất lượng càng cao.

Phương pháp bảo quản

Sau khi mua, việc bảo quản hạt cà phê nguyên chất cũng quan trọng không kém.

• Bảo quản trong hộp kín: Tránh ánh sáng, không khí, nhiệt độ và độ ẩm.
• Để ở dạng hạt: Tốt nhất là bảo quản hạt cà phê nguyên chất ở dạng hạt và chỉ xay khi cần thiết. Bột cà phê tiếp xúc với không khí rất nhanh, làm bay hơi các hợp chất thơm, gây mất đi hương vị.
• Tránh bảo quản trong tủ lạnh: Tủ lạnh có độ ẩm cao và có thể làm hạt cà phê hấp thụ mùi từ các thực phẩm khác.

Kết luận

Trong một thị trường đầy rẫy sản phẩm giả mạo, việc tìm kiếm và nhận biết hạt cà phê nguyên chất là một kỹ năng cần thiết cho mỗi người yêu cà phê. Bằng cách áp dụng 10 phương pháp nhận biết cà phê giả đã được phân tích chi tiết trong bài viết, bạn có thể tự tin lựa chọn những sản phẩm chất lượng cao.